ký sinh trùng trên người Trong bài viết này, chúng tôi muốn phân tích mối tương quan giữa viêm da do nghiện corticoid với ký sinh trùng trên da người- loại ve Demodex và tình trạng viêm da do Demodex. Các nghiên cứu gần đây cho thấy một “vòng xoắn bệnh lý” có tính chất nhân – quả giữa hai tình trạng viêm da này dù một loại là do hóa chất và loại còn là loài ký sinh trùng trên da người và những động vật có vú

Nhận diện loài Ký sinh trùng trên da người Demodex

Demodex một giống ve rận, là một loại ký sinh trùng có kích thước rất nhỏ (dài khoảng 0.1-0.4mm), ở người chúng ký sinh ở nang lông, vùng lân cận của nang lông, vùng tuyến bã nhờn, vùng da bong tróc vảy…

Demodex được tìm thấy có đến 65 loài sống ký sinh trên động vật có vú, và chỉ có hai loài ký sinh trên người, là Demodex folliculorum sống ký sinh trong nang lông và Demodex brevis ký sinh trong tuyễn bã nhờn có đường thông với nang lông. Demodex folliculorum được tìm thấy đầu tiên năm 1841 bởi ông Gustav Simon, một nhà da học người Đức và 1963 ông Akbulatova báo cáo độc lập phát hiện Demodex brevis. Cả hai loài này được tìm thấy đầu tiên trên da mặt của con người như trên mũi, vùng gần mũi, vùng lông mi, vùng lông mày, nhưng thật sự chúng sý sinh ở nhiều vùng da khác.

Người có mang Demodex thường không có biểu hiện triệu chứng bất thường trên da và khi xét nghiệm tìm Demodex trên da thì thấy có khoảng bình quân 0.7 con Demodex trên một cm² của da.

Về cấu tạo, Demodex được bao bọc bởi những lớp vảy để bám chắc vào thành nang lông, chúng có phần miệng giống như cái kẹp móc để ăn các tế bào da chết và chất bã nhờn tích tụ trong nang lông. Demodex di chuyển chậm, khoảng 8-16mm mỗi giờ nhất là vào ban đêm vì chúng sợ ánh sáng. Demodex truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với da, với tóc hay lông, và chất nhờn trên da .

Một số yếu tố thuận lợi cho Demodex phát triển trên da người là da tiết bã nhờn nhiều, da thiếu vệ sinh, da có nhiều da chết. Hoặc khi hệ thống miễn dịch cơ thể người bị suy yếu thì Demodex phát triển thêm nhiều quần thể ký sinh trên da và có thể gây nên tình trạng bất thường. Điều này có thể được giải thích rằng do thay đổi môi trường của da làm cho Demodex tăng sinh nhiều hơn .

ký sinh trùng trên người , viêm da corticoid

Demodex sống theo cặp, con cái đẻ trứng trong nang lông, trứng nở ra con và trưởng thành nhanh trong 6 ngày và có đời sống dài khoảng 2 tuần.

Ve rận Demodex có liên quan đến mụn trứng cá đỏ

Những nghiên cứu về Demodex trên người vẫn đang tiếp tục. Các kết quả sơ bộ cho thấy có sự liên quan giữa nhiễm Demodex với tình trạng bệnh trứng cá đỏ.

Cũng có những nghiên cứu cho thấy có liên quan giữa Demodex với bệnh mụn trứng cá toàn phát (Anes vulgaris) trong đó Demodex đóng vai trò thúc đầy mụn trứng cá tiến triển đến toàn phát.

Theo BS Lương Trường Sơn – Viện sốt rét – Ký sinh trùng -Côn trùng TP.HCM thì loại ký sinh trùng trên da Demodex có thể gây ra viêm da ở nhiều thể; viêm nang lông dạng vảy phấn, viêm da Demodex dạng trứng cá, và trứng cả đỏ thể u hạt.

Mối tương quan giữa viêm da do nghiện corticoid với loại ve Demodex

Da nhiễm corticoid do dùng mỹ phẩm chứa corticoid hoặc bôi thuốc corticoid như là mỹ phẩm làm trắng đẹp da lâu ngày sẽ gây ra tình trạng giảm miễn dịch tại vùng da nhiễm + tình trạng viêm da phản hồi có tăng tiết nhờn và kèm theo nhiều da chết do viêm. Đây là điều kiện thuận lợi cho Demodex tăng số lượng. Demodex phát triển càng làm cho tình trạng viêm da Corticoid nặng thêm.

Vấn đề đặt ra là viêm da do corticoid có trước hay viêm da do Demodex có trước. Nếu 2 vấn đề trên xảy ra đồng thời thì giải pháp trị liệu cần thực hiện ra sao?

Theo nghiên cứu nói trên, Demodex có nguy cơ tăng đột biến số lượng khi có suy giảm miễn dịch, do vậy dùng corticoid bôi da lâu dài chắc chắn gây hậu quả này. Việc xét nghiệm trên da đang bị viêm da corticoid với kết quả trên 12 con đến 20-30 con Demodex/cm² là hậu quả và là khả năng xảy ra là cao.

Như vậy việc điều trị Demodex cần đặt ra thế nào cho một tình trạng đang viêm da do nhiễm corticoid với những triệu chứng kích thích mạnh trên da. Việc điều trị Demodex với Metronidazol bôi da hay Permethrin là những thành phần có tác dụng phụ gây kích thích da làm cho tình trạng viêm da càng dễ trở nên kích ứng nặng nề.

Theo kinh nghiệm theo dõi và điều trị viêm da corticoid của chúng tôi thì dù viêm da nguyên phát do Demodex xảy ra trước khi viêm da do corticoid, nhưng khi da đã nghiện Corticoid thì miễn dịch tại vùng da đã bôi bị suy giảm trầm trọng cộng thêm với tình trạng da kích thích do viêm thì tình trạng này không nên điều trị theo hướng tiêu diệt Demodex. Lý do là bởicác thuốc tiêu diệt Demodex sẽ làm cho viêm da corticoid càng bị kích thích nặng nề hơn.

Việc xác định da có nhiễm corticoid song song với nhiễm Demodex hay không cần soi da để xác định tìm tình trạng da phù ngậm nước và các tình trạng đi kèm như dãn mạch máu sâu và các hiện tượng nóng rát da.

Khi điều trị viêm da corticoid , tuyệt đối không dùng lại corticoid với các ampoule De-stress hay Anti-couperose chứa thành phần chống viêm làm lành da lành mạch máu hư tổn, giúp chức năng sống của da hồi phục, trong đó khả năng miễn dịch của da hồi phục, các chức năng tiết nhờn của tuyến nhờn da trở lại cân bằng, thì các điều kiện cho Demodex phát triển không còn, số lượng Demodex giảm là hệ quả tất yếu.

Đúc kết từ quá trình điều trị viêm da corticoid tại TT Thẩm mỹ Y khoa Hoàng Hạc trong trên 10 năm, thì sau khi cai nghiện được corticoid bôi trên da, sau khi da phục hồi hoàn toàn thì Demodex không còn tìm thấy trên da hoặc với số lượng trong giới hạn bình thường cho phép. Hoặc sau khi da lành viêm mà số lượng Demodex còn nằm trong giới hạn bất thường thì việc chỉ định Metronidazole hoặc Permethrin là việc cần thiết.

Tóm lại, tình trạng viêm da corticoid dù có trở nên khó khăn hơn khi Demodex hiện diện và tăng số lượng, thì việc điều trị Demodex lại không phải là một chọn lựa ưu tiên trong giai đoạn này.


Lưu ý: Nội dung website này đã được đăng ký bản quyền Tác giả - Nghiêm cấm sao chép dưới mọi hình thức.